• 22:52

    تهران

  • 19:22

    لندن

  • 22:22

    دبی

  • 02:22

    شانگهای

  • 21:22

    ترکیه

استاندارد حلال HALAL

مقدمه:

دین حنیف اسلام به عنوان آخرین و کامل ترین رسالت الهی، با تأسیس نظام مستقل اندیشگی در صحنه حیات انسانی ظاهر شد و با فرهنگی بالنده، نظامی نوین در عرصه زندگی فکری و اجتماعی انسان ها پدید آورد و امروز دین برگزیده یک سوم مردم جهان است.

همانگونه که اسلام برای اداره زندگی اجتماعی انسان در حوزه سیاسی و اقتصادی و اعتقادی دارای برنامه است در حوزه فردی نیز برنامه های متعددی را در تشریع منظور نموده است که آن رعایت معیار “حلال” در همه زمینه ها است: خوردن و آشامیدن، لباس پوشیدن، کارکردهای شغلی، ابزارهای مورد استفاده در زندگی و ….

جامعه اسلامی در طول پانزده قرن، این نظام مستقل را حفظ نموده و در درون جامعه بشری، زیست خاصی را مطابق این اصول برآمده ازوحی الهی تنظیم نموده است. اکنون در شرایط جهانی شدن، بایسته است این معیارها ی حلال در همه زمینه ها به شکل استاندارد، تدوین و از سوی مراکزی نظارت دائمی شود و کلیه محصولات با نشانه خاصی که امنیت خاطر مصرف کنندگان را تضمین کند، در سطح جهانی عرضه شود و همه تولید کنندگان موظف باشند این نظارت را پذیرفته و با درج این نشانه بر روی محصولات خود، مصرف کنندگان مسلمان در همه نقاط جهان بویژه در کشورهای غیر اسلامی را امنیت خاطر بخشند.

حلال، یک واژة عربی است و”به چیزی که مجاز است و چیزی که پذیرفته است گفته می شود” و تعریف می کنند چیزی را که برای مسلمانان مجاز است. براساس قرآن و تعلیمات حضرت محمد(ص) به مواد غذایی و یا محصولی که برای مصرف همۀ مسلمانان مناسب باشد، اطلاق می شود.

 

ضرورت تدوین استاندارد جهانی:

مسلمانان با داشتن حدود ۲۸ درصد جمعیت جهان یکی از بزرگترین بازارهای مواد غذایی در جهان را تشکیل می دهند و با توجه به مقررات دین اسلام در ارتباط با غذا و تقسیم غذا به دو دسته حلال و غیر حلال نیاز به استانداردی در ارتباط با وضعیت غذا از نظر حلال و غیر حلال بودن به شدت احساس می شد با توجه این نیاز مرکز تحقیقات و اطلاع رسانی اتاق اسلامی (ICRIC) از خانواده سازمان کنفرانس اسلامی با توجه به این ضرورت اقدام به تدوین دستور العملی برای فرآیند صدور گواهینامه های حلال در کشورهای مختلف جهان نمود.

در سال ۱۹۹۷ این استاندارد برای اولین بار در سطح بین المللی مطرح و تعریف غذای حلال در آن انجام شد در این آیین نامه نه تنها تولید و فرآوری محصولات مشمول قوانین حلال می گردد بلکه حمل و نقل ، نگهداری، ذخیره سازی، و هر وسیله و ابزاری که به نوعی در این فرآیند دخیل است را شامل می شود.

این استاندارد مختص کشورهای اسلامی و مسلمانان جهان است. از نام این استاندارد مشخص است که بیشترین کاربرد آن برای موادغذایی است و نشان میدهد که مسلمانان میتوانند ماده غذایی را که از چنین استانداردی برخودار است، مصرف برای هماهنگی و (HDC) کنند. در سال ۲۰۰۴ استاندارد غذای حلال تدوین و در سال۲۰۰۶ بنگاه توسعه صنعت حلال یکپارچه شدن توسعه صنعت حلال مالزی تأسیس شد.

البته در کشورهای اسلامی بهدلیل آنکه اکثریت جمعیت را مسلمانان تشکیل میدهند، طبیعی است که این محصولات غذایی بر طبق شریعت اسلامی حلال باشند، اما برای بسیاری از مسلمانان ساکن کشورهای غیرمسلمان داشتن چنین استانداردی بر روی موادغذایی لازم است.

باید به این نکته مهم توجه داشت که بر اساس چارچوبهای وضع شده غذای حلال نه تنها باید از هرگونه ترکیب حرام بلکه از هر ناپاکی عاری باشد. در نتیجه این موضوع میتواند فراتر از خط تولید بلکه تا مرحله بسته بندی و انبار و … هم پیش برود.

در حال حاضر برند حلال گستره وسیعی از فعالیت های اقتصادی را شامل می شود از آن جمله می توان به تولیدات دارویی ، بهداشتی و آرایشی و حتی فعالیت های مانند بانکداری ، مسافرت و توریسم اشاره کرد.

در سال ۲۰۰۵ ارزش بازار جهانی فعالیت های اقتصادی حلال اعم از غذایی و غیر غذایی حدود ۲۰۰۰ میلیارد دلار بوده ولی در سال ۲۰۰۹ این رقم به حدود ۲۸۵۰ میلیارد دلار رسیده است . ارزش بازار جهانی غذای حلال ، بالغ بر ۸۹۵ میلیارد دلار، که ۳۱/۴ درصد از فعالیت های اقتصادی حلال را تشکیل داده است.

در حال حاضر رقابت شدیدی بین کشورهای مسلمان و غیر مسلمان در جهان وجود دارد اما کشور مالزی در این میان جز پیشتازان می باشد جالب اینکه نشان حلال بعد از مالزی بیشترین استفاده و تولید را در کشورهایی مانند انگلستان و فرانسه دارد کشور برزیل به عنوان یکی از بزرگترین صادر کنندگان گوشت و محصولات غذای در جهان است اکنون حدود ۷۰ درصد صادرات مرغ منجمد و ۳۲ درصد صادرات گوشت قرمز خود را با نشان حلال انجام می دهد و امریکا ۸۰ درصد صادرات گوشت گاو خود را با برند حلال به کشورهای اسلامی انجام می دهد. این رقم برای کشورهای مانند نیوزلند حدود ۴۰ درصد و استرالیا حدود ۶۷ درصد می باشد.

متاسفانه در کشور ایران که در مرکز ۱۵ کشور اسلامی جهان قرار گرفته این علامت بسیار کم مورد استفاده قرار می دهد .

متاسفانه در سال ۱۳۸۵ تنها ۲۶ میلیون دلار مواد غذائی حلال از ایران صادر شده که با توجه به وسعت کشور و شرایط اقلیمی آن رقم ناچیزی در تجارت غذای حلال در جهان می باشد .تا سال ۱۳۸۸ تنها ۳۷ شرکت موفق به اخذ نشان حلال برای محصولات خود شده است.

اهمیت استاندارد حلال در دیدگاه شرع مبین اسلام:

در متون اسلامی اعم از قرآن، حدیث، فقه و طب اسلامی از یک سو بر اهمیت تغذیه تأکید شده و از سوی دیگر ارزش استفاده از غذاهای سالم و سازگار با طبع انسانی، رعایت اصول بهداشتی و بهبود تغذیه در اجتماع مورد توجه خاص قرار گرفته است.

در قرآن کریم از برخی دوره یاد شده که دارای جنبه تعبدی و دینی و جنبه بهداشتی است یعنی برخی از احکام دینی که در قرآن بدان ها تصریح شده دارای فواید پزشکی و بهداشتی است و رعایت آنها باعث جلوگیری از بیماری های زیادی میشود. یعنی این احکام دارای مصلحت ها و حکمت هایی بوده که با پیشرفت علوم پزشکی بدان پی برده ایم و به عبارت دیگر قرآن به برخی نکات اشاره می کند که علوم پزشکی و عقل آدمیان در صدر اسلام آنها را کشف نکرده بود. یکی از این موارد دعوت قرآن به استفاده از غذاهای پاک و طیب است. که انسان از خوردن آن لذت می برد .آنجا که میگوید:

ای کسانی که ایمان آورده اید از غذاهای حلال و پاکیزه که ما نصیب شما کرده ایم، بخورید.  ” یا ایها الذین آمنوا کلوا من طیبات ما رزقناهم” .

ای مردم از آنچه در زمین است حلال و پاکیزه را تناول کنید. ” یا ایها الناس کلوا مما فی الارض حلالا طیبا “

بگو ای پیامبر چه کسی زینت های خدا را که بر بندگان خود  آفریده حرام کرده و از خوردن غذاهای حلال و پاکیزه منع کرده است.      قل من حرم زینت الله التی اخرج لعباده و الطیبات من الرزق “

امام رضا علیه السلام در روایتی می فرمایند: “خداوند تبارک و تعالی هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده مگر آن که در آن منفعت و مصلحت بوده است و هیچ خوردنی و نوشیدنی را حرام نکرده مگر آن که در آن زیان و نابودی و فساد بوده است. پس هر چیز سودمند و نیروبخش جسم که باعث تقویت بدن می باشد، حلال شده و هر چیزی که قوای جسمانی را از بین ببرد و یا موجب مرگ شود، حرام است”مستدرک الوسایل، جلد ۱۶ ، صفحه ۲۳۳″

در دیدگاه علمای اسلام نیز ضرورت تدوین و اجرای این استاندارد بسیار چشمگیر و حائز اهمیت می باشد .به عنوان مثال حضرت آیت الله مقتدایی مدیر حوزه های علمیه کشور در سخنرانی خود به این مساله تاکید داشتند که: شیعه باید در استاندارد حلال پیش قدم باشد و مسلمانان و مردم جهان نیز در این خصوص اعتمادشان به ایران بیشتر از کشورهای دیگر است .با اجرای این استاندارد مردم خارج از کشور به اجناس ایرانی اعتماد میکنند.

حوزه های محصولات حلال:

بانک توسعه اسلامی، اتاق اسلامی و مرکز تحقیقات و اطلاع رسانی اتاق اسلامی و دیگر موسسات سازمان کنفرانس اسلامی در نظر دارند تا برای پاسخ به تقاضای بازار جهانی در تحقق نشان جهانی حلال و تجارت محصولات حلال در حوزه های ذیل نیز وارد شوند:

غذای حلال چیست؟

غذای حلال به خوراکی ها و نوشیدنی هایی اطلاق می شود که بر اساس قوانین اسلام مجاز دانسته شده است. این مواد دارای ویژگی های زیر می باشند :

استاندارد ملی ایران با موضوع غذای-حلال راهنمای عمومی به شماره ISIRI12000 در تاریخ ۸۸/۰۷/۱۸ به منظور گنجاندن مولفه شرعی در استاندارد فرآورده های غذایی تدوین و مورد تصویب قرار گرفت.

هدف از تدوین این استاندارد, تعیین الزامات و ویژگی های پایه برای انطباق مواد اولیه و فرآورده های غذایی، در هر مرحله از زنجیره غذایی با احکام و قوانین اسلام، منطبق با الزامات مذهب مبین فقه جعفری علیه السلام است.

استاندارد غذای حلال- راهنمای عمومی دارای ۱۱ بند می باشد که بندهای اجرایی آن به تناسب موضوع از بند ۵ آغاز می گردد. این بندها شامل موارد زیر می باشد:

همچنین این استاندارد دارای ۴ پیوست می باشد که شامل پیوست الف – حیوانات حرام گوشت (الزامی )، پیوست ب – مکان ذبح (اطلاعاتی)، پیوست پ – ملاحظات اسلامی حقوقی/رفاه حیوانات (اطلاعاتی) و پیوست ت – واژه نامه(اطلاعاتی)

 شورای سیاست گذاری حلال، این موضوع را پذیرفته است که در زمینه تفسیر حیوانات حلال و حرام گوشت و روش کشتار حیوانات در مذاهب مختلف اسلامی، اختلافات جزئی وجود دارد.

شورا در این زمینه ابتدا متفقات فقهی را از بالاترین مراجع فقهی مانند (مجمع فقه اسلامی، سازمان کنفرانس اسلامی و مجمع تقریب مذاهب اسلامی) ملاک قرار خواهد داد و در موارد خاص موضوع به کمیته پژوهش های فقهی برای ارائه راه حل ارجاع خواهد شد. در هر صورت، نظر نهایی با فقهی مورد تایید سازمان کنفرانس خواهد بود.

دامنه کاربرد استاندارد حلال

این استاندارد برای موضوعات زیر کاربرد دارد:

 برخی مزایای استاندارد حلال:

ماشین آلات، لوازم، مراحل تولید و لوازم پشتیبانی کننده فرآیند تولید:

ابزار، ظروف، ماشین ها و پشتیبانی­های تولید بکار برده شده برای تولید غذای حلال، نباید ساخته شده و یا شامل هیچ گونه موادی که طبق احکام اسلامی حرام شناخته شده، باشند و تنها باید جهت استفاده غذای حلال باشد.

درصورتی که هر یک از خطوط تولید توسط هر گونه محصول غیرحلال به حرام تبدیل شود باید طبق احکام اسلامی شستشو و پاک گردد. به محض تبدیل، خط تولید باید تنها جهت غذای حلال عمل کند. تکرار تبدیل خط تولید حلال به حرام و دوباره تبدیل آن به تولید حلال جایز نیست و نباید اجازه داده شود.

روغن­های استفاده شده به منظور تعمیر و نگهداری ماشین آلات و تجهیزات که با غذا تماس پیدا می کنند، باید روغن با کیفیت غذایی باشد و شامل مواد غیرحلال نباشد.

تجهیزات و ابزارآلاتی که برای آزمایش استفاده می شوند و در مراحل تولید بر کیفیت محصول یا سلامتی تاثیر می­گذارند، باید تحت قاعده و اصول معینی درآیند.

فرآیند تولید غذا:

در کلیه مراحل تولید غذا در صورتی که موارد زیر رعایت شود، حلال است:

ذخیره سازی، عرضه:

کلیه غذاهای حلال که انبار، عرضه، فروخته و یا آماده می شوند، در جریان حمل و نقل باید دسته بندی شده و برچسب حلال خورده و در هر مرحله از دیگر غذاها، تفکیک شده در نتیجه از آمیختن آنها یا آلودن شان با چیزهایی که حلال نیستند، جلوگیری می شود.

حمل و نقل باید با نوع محصول سازگاری داشته باشد. برای محصولاتی که باید با سیستم سرمایی انتقال یابند، قوانین خاص خودشان باید اجرا گردد. خودروهای حمل و نقل باید اصول بهداشت و پاکیزگی را رعایت کنند.

بهداشت و ضدعفونی:

۱-بهداشت و ضدعفونی، پیش شرط لازم در آماده سازی غذای حلال است و آن شامل، جنبه های مختلف بهداشت فردی، لباس، تجهیزات و اساس کار برای فرآوری و تولید غذای حلال است.

۲-غذای حلال باید به روشی آماده، کنترل، بسته بندی، انتقال و انبار شوند که اصول بهداشت و پاکیزگی، لازمه اصول عمومی کدکس در غذای بهداشتی و دیگر استانداردهای مرتبط کدکس را برآورده کنند.

۳-مواد شیمیایی و دیگر مواد استفاده شده جهت پاکیزگی و بهداشت، باید برای استفاده در غذا مفید باشد.

۴-مواد و عناصر شیمیایی به کار برده شده برای بهداشت و پاکیزگی، باید برای استفاده در بخش غذای حلال مناسب باشد(نباید اجزاء و عناصر حرام از قبیل الکل در غذا تولید کند.)

ایمنی غذا:

غذای حلال باید تحت شرایط اکید بهداشتی، مطابق با احکام و قوانین کدکس CAC/RCP1 کنترل، بسته ­بندی و پخش یا تولید شوند یا تحت استاندارد بهداشت صحیح همانند ISO22000 انجام شود.

کلیه اقدامات برای ایمنی غذا بایستی برای استفاده در بخش غذای حلال مناسب باشد.( نبایستی هیچ گونه عناصر حرام از قبیل الکل در غذا تولید کند، بعلاوه شستشو با آب مطابق با قانون شریعت انجام شود).

روش های بازرسی:

بازرسی و آزمایش هایی که به منظور و هدف تشخیص منابع و عناصر حرام که ممکن است در محصول حلال و گروه­های تولید وجود داشته باشند، انجام می­شود مربوط به سرم شناسی، بازرسی بافت شناسی، منابع طبیعی، شیمیایی و تجزیه میکروبیولوژی، کشف خون، محصولاتی با اندام های اصلاح شده از لحاظ ژنتیکی، مواد نگاهدارنده و مواد افزودنی بعلاوه آزمایش بسته بندی، باید مطابق با شیوه آزمایش و بازرسی انجام شود که بر پایه شیوه مورد قبول معتبر در سطح بین المللی انجام می شود.

بسته بندی باید به منظور اطمینان از وجود برچسب مشخص در بند مربوط به برچسب زدن وارسی شود.

شناسایی و قابلیت جستجو :

جائی که غذای حلال باید توسط ابزار مناسب از طریق تشخیص محصول شناسایی و مشخص شود، وضعیت غذای حلال باید با توجه به نظارت و مقررات سنجش تعیین گردد.

زمانی که برای تشخیص حلال در یک غذا، آزمایش لازم دانسته شد، آن محصول باید کنترل شود و از طریق آزمایش محصول ارزیابی گردد. استاندارد ISO22000 یا قوانین کدکس، اصول و مقررات اساسی خاص برای طراحی و اجرای سیستم قابلیت جستجو برای غذای حلال را ارائه می دهند. این قوانین می توانند توسط سازمان های اجراکننده در هر مرحله در زنجیره غذایی استفاده شوند.

عرضه به بازار:

کلیه غذای حلالی که انبار شده، عرضه، فروخته و یا آماده می شوند، باید دسته بندی شده و برچسب حلال بر روی آن زده شود و در تمامی مراحل تفکیک شوند، بنابراین از آمیختن آنها یا سرایت با چیزهایی که حرام هستند، جلوگیری می­شود.

بسته بندی و برچسب زدن:

بسته بندی:

غذای حلال باید بطور مناسب بسته­بندی شود و از مواد بسته بندی استفاده شده باشد که طبق مرحله بسته بندی در بند ۱۰- ۵ انجام شده باشد و باید طبق این بند، از روش پاکیزه و بهداشتی مطابق با اصول علم بهداشت انجام شده باشد. لاشه های گوشت باید به محکمی در بسته های بی بو، سالم، تازه و پاکیزه­ای که کیفیت گوشت را تغییر ندهد و بر آن اثر نگذارد یا بر اثر گوشت تاثیر نپذیرد، بسته بندی شود. بسته بندی باید سفید و کرم رنگ باشد که ضد نفوذ آب بوده، رطوبت پذیر و ضدروغن یا کاغذ پوست، فویل، قطعه فیلم، کیف پلی اتیلن و پی وی سی رطوبت پذیر باشد.

 برچسب زدن:

بدلیل مقررات  مشخص شده در استاندارد ISO22000  یا قوانین کدکس CAC/RCP1 هر بسته باید بطور قانونی و بطور پاک نشدنی علامت خورده شود یا یک برچسبی برروی آن حک شود که حاوی اطلاعات زیر باشد:


برای محصولات گوشت اصلی، اضافه بر مقررات تعیین شده در استانداردISO22000 یا مجموعه قوانین کدکس برچسب یا علامت باید همچنین شامل اطلاعات زیر باشد:

خدمات و مکان های فروش:

دفتر تهران: سهروردی شمالی- انديشه اصلی- نبش انديشه 6- پلاک 23
تلفن: 88471412 - 88471404 - 88471400 (021) - فاکس: 88440081 (021)

دفتر مشهد: بلوار فردوسی- نبش چهارراه فرامرز عباسی- مجتمع تجاری دهقان- طبقه سوم- واحد شماره 1
تلفن: 36068268 - 36068264 - 36068262 (051) - فكس: 36055477 (051)
تلفن مشاوره: 9099071741 (تلفن مشاوره بدون پیش شماره و تماس تنها از طریق تلفن ثابت امکان پذیر می باشد.)
Copyright © 2007 SohaToos. All rights reserved.
Design and Developed by: GreenWeb